«ГРАМАВЫ ЎДАР»

«Грамавы́ ўда́р» («Donnerkeil»)

Кодавая назва карнай аперацыі нямецка-фашысцкіх акупантаў супраць партызан і цывільнага насельніцтва ў трохвугольніку чыгунак Віцебск — Полацк — Невель, на захад ад р. Обаль (Віцебскі, Гарадоцкі, Мехаўскі, Полацкі, Сіроцінскі раёны Віцебскай вобласці) у сакавіку — красавіку 1943 г. ў час Вялікай Айчыннай вайны.

Праводзілася ў 2 этапы («Грамавы ўдар I» — 21–27 сакавіка 1943; «Грамавы ўдар II» — 28 сакавіка — 2 красавіка 1943) сіламі 201‑й ахоўнай дывізіі, чатырох ахоўных батальёнаў, батальёна з палка «Брандэнбург», двух танкавых узводаў і прыдадзеных асноўным сілам артылерыйскіх і сапёрных падраздзяленняў. Кіраваў аперацыяй камандзір 201‑й ахоўнай дывізіі генерал-маёр А. Якабі. Асноўныя сілы партызан (партызанская брыгада імя С. М. Кароткіна, партызанская брыгада 3‑я Беларуская, партызанская брыгада 4‑я Беларуская, партызанская брыгада «За Савецкую Беларусь») з баямі выйшлі з-пад удараў карнікаў.

У ходзе аперацыі карнікі загубілі 542 чалавекі, пераважна цывільных жыхароў, вывезлі на катаржныя работы ў Германію 345 чалавек, захапілі дзясяткі тон прадуктаў, спалілі вёскі Вярэчча (знішчылі 30 чалавек), Фралова (12 чалавек) Гарадоцкага раёна, Шалкова Полацкага раёна, Дражакі, Заазер’е, Задобрыя, Зуева, Лапакова, Чытавухі, Шчамілаўка, Ямішча.