Дата стварэння: 28.12.2023 12:07:35
Дата змены: 24.03.2026 10:38:10
Гарадскі́я падпо́льныя камітэ́ты КП(б)Б
Падпольныя гаркамы КП(б)Б.
Органы партыйнага кіраўніцтва ўсенароднай барацьбой супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў у акупіраваных гарадах Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Падпольныя гаркамы стваралi і ўзначальвалі партыйнае падполле i партызанскі рух, праводзілі арганізатарскую i палітычную работу сярод насельніцтва.
Іх дзейнасцю кіравалі Цэнтральны камітэт КП(б)Б, абласныя падпольныя камітэты КП(б)Б, міжраённыя падпольныя камітэты КП(б)Б, міжраённыя падпольныя партыйныя цэнтры.
Ужо 8 ліпеня 1941 г. ЦК КП(б)Б накіраваў на акупіраваную тэрыторыю Беларусі з-за лініі фронту 1‑ы склад Барысаўскага падпольнага гаркама-райкама.
У дзень акупацыі г. Орша 16 ліпеня 1941 г. пакінутыя для падпольнай работы камуністы арганізавалі партыйны цэнтр па кіраўніцтве падполлем у горадзе i раёне. У жніўні 1941 г. стварылі партыйны цэнтр камуністы г. Брэст. Хаця гэтыя цэнтры не перараслі ў агульнагарадскія кіруючыя партыйныя камітэты, яны сыгралі значную ролю ў мабілізацыі жыхароў Оршы i Брэста на барацьбу з акупантамі.
Загадзя быў створаны i перайшоў на нелегальнае становішча пасля акупацыі горада 19 жніўня 1941 г. Гомельскі падпольны гаркам.
Па ініцыятыве камуністаў, якія апынуліся ў акупіраваным г. Мінск, у канцы лістапада — пачатку снежня 1941 г. быў створаны Мінскі падпольны гаркам.
Створаныя ў 1943–1944 гг. гарадскія падпольныя камітэты, у т. л. Мінскі i Брэсцкі, падбіраліся i зацвярджаліся ЦК, абкамамі, міжрайкамамі i міжрайпартцэнтрамі КП(б)Б.
Вопыт 1941–1942 гг. паказаў, што базіраванне гаркамаў у гарадах звязана з вялікімі цяжкасцямі i ахвярамі. Былі арыштаваны i пакараны смерцю амаль усе члены Мінскага гаркама, з прычыны гібелі кіраўнікоў спынілі работу Барысаўскі гаркам-райкам, Брэсцкі i Аршанскі партыйныя цэнтры.
Таму створаныя ў 1943–1944 гг. гаркамы, як правіла, базіраваліся пры партызанскіх брыгадах i атрадах, па сваёй структуры не адрозніваліся ад раённых падпольных камітэтаў КП(б)Б. Арганізатарскую i партыйна-палітычную работу ў гарадах яны праводзілі праз сувязных, апіраючыся на партызанскія фарміраванні. Баранавіцкі i Мінскі гаркамы, Барысаўскі i Лідскі гаркамы-райкамы мелі друкаваныя органы — газеты (гл. Друк падпольны).
На Беларусі дзейнічалі 8 падпольных гаркамаў і 2 падпольныя гаркамы-райкамы.
Баранавіцкі падпольны гаркам КП(б)Б
Лідскі падпольны гаркам-райкам КП(б)Б
Брэсцкі падпольны гаркам КП(б)Б
Вілейскі падпольны гаркам КП(б)Б
Віцебскі падпольны гаркам КП(б)Б
Гомельскі падпольны гаркам КП(б)Б
Барысаўскі падпольны гаркам-райкам КП(б)Б
Мінскі падпольны гаркам КП(б)Б
Калінкавіцкі падпольны гаркам КП(б)Б
Пінскі падпольны гаркам КП(б)Б