• Эканамічны патэнцыял беларускіх суб’ектаў малога і сярэдняга прадпрымальніцтва
• Сістэма дзяржаўнага рэгулявання прадпрымальніцкай сферы
• Дзяржаўная падтрымка малога і сярэдняга прадпрымальніцтва

Эканамічны патэнцыял беларускіх суб’ектаў малога і сярэдняга прадпрымальніцтва

У Рэспубліцы Беларусь прадпрымальніцкая дзейнасць вызначаецца як «…самастойная дзейнасць юрыдычных і фізічных асоб,...якая ажыццяўляецца імі ў грамадзянскім абароце ад свайго імя, на сваю рызыку і пад сваю маёмасную адказнасць і накіраваная на сістэматычнае атрыманне прыбытку ад карыстання маёмасцю, продажу рэчаў, зробленых, перапрацаваных або набытых названымі асобамі для продажу, а таксама ад выканання работ або аказання паслуг, калі гэтыя работы або паслугі прызначаюцца для рэалізацыі іншым асобам і не выкарыстоўваюцца для ўласнага спажывання» (Закон Рэспублікі Беларусь «Аб змене законаў па пытаннях прадпрымальніцкай дзейнасці» ад 22 красавіка 2024 г. № 365‑З).

Суб’екты малога і сярэдняга прадпрымальніцтва (МСП) уяўляюць значны сегмент эканамічнай сістэмы Рэспублікі Беларусь, выконваючы ў ёй такія важныя функцыі, як:

— атрыманне прадпрымальніцкага даходу і яго максімізацыя;

задавальненне грамадскіх патрэб (попыту) у інавацыйных прадуктах праз іх стварэнне і рынкавае асваенне;

забеспячэнне фінансавай і эканамічнай устойлівасці прадпрымальніцкай дзейнасці ў бліжэйшай і аддаленай перспектыве;

садзейнічанне аптымізацыі рынку працы і зніжэнню сацыяльнай напружанасці праз аператыўнае выкарыстанне працоўных рэсурсаў, якія вызваляюцца і не выкарыстоўваюцца;

— садзейнічанне ў развіцці канкурэнтнага асяроддзя і канкурэнтаздольнасці нацыянальнай эканомікі;

— асваенне новых і перспектыўных напрамкаў гаспадарчай дзейнасці;

— грамадскае прызнанне суб’ектаў прадпрымальніцтва, усведамленне імі сваёй грамадскай значнасці як асобы і грамадзяніна.

На пачатак 2025 г. у Рэспубліцы Беларусь дзейнічала 128 865 арганізацый МСП, а таксама 237 326 індывідуальных прадпрымальнікаў. Сярэдняя колькасць работнікаў сферы малога і сярэдняга прадпрымальніцтва ў агульнай сярэдняй колькасці работнікаў па краіне склала 35,8 %. Гэта азначае, што ў прадпрымальніцкім сектары беларускай эканомікі працуе практычна кожны трэці працаздольны беларус. Большасць арганізацый МСП занята ў сферы аказання паслуг (75,8 %).

Вынікам актыўнай прадпрымальніцкай дзейнасці суб’ектаў МСП з’яўляецца іх значны ўклад у дасягненне краінай высокіх макраэканамічных паказчыкаў. Так, у 2024 г. прадпрымальніцкі сектар забяспечыў 27,4 % ВУП краіны і 31,4 % валавой дабаўленай вартасці, больш за трэць падатковых паступленняў (36 %). Аб’ём прамысловай вытворчасці на 21,7 % быў сфарміраваны за кошт суб’ектаў МСП.

Канкурэнтаздольны і адаптыўны прадпрымальніцкі сектар пастаянна ажыццяўляе інвестыцыі ў асноўны капітал, набываючы, мадэрнізуючы і рэканструюючы аб’екты асноўнага фонду. У 2024 г. гэтыя ўкладанні склалі больш за 18,7 млрд руб. (39,5 %), а ў іх тэхналагічнай структуры пераважалі будаўніча-мантажныя работы (51,6 %) і выдаткі на набыццё машын, абсталявання, транспартных сродкаў (34,9 %).

Вялікую вагу маюць суб’екты МСП у знешнеэканамічнай дзейнасці: 43,6 % у экспарце і амаль 48,8 % у імпарце тавараў. Экспартна-імпартныя аперацыі суб’екты МСП ажыццяўлялі са 187 краінамі: беларускія тавары пастаўляліся на рынкі 138 дзяржаў, а імпартавалася прадукцыя са 180 краін. У выніку аб’ём знешняга гандлю таварамі ў 2024 г. склаў 39,9 млрд долараў ЗША.

Сістэма дзяржаўнага рэгулявання прадпрымальніцкай сферы

Дзеючая ў Рэспубліцы Беларусь сістэма рэгулявання МСП уключае: органы дзяржаўнага кіравання, інстытуты падтрымкі, грамадскія аб’яднанні і інш. Да органаў кіравання прадпрымальніцтвам адносяцца рэспубліканскія органы дзяржаўнага кіравання (Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь, Савет па развіцці прадпрымальніцтва пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь, рэспубліканскія міністэрствы, ведамствы, камітэты, мясцовыя выканаўчыя і распарадчыя органы).

Непасрэднае рэгуляванне сферы МСП у рэспубліцы ажыццяўляюць:

— дэпартамент па прадпрымальніцтве Міністэрства эканомікі і яго структурныя падраздзяленні ў рэгіёнах;

— абласныя выканкамы (Мінскі гарвыканкам);

— Беларускі фонд фінансавай падтрымкі прадпрымальнікаў (БФФПП) пры ААТ «Банк развіцця Рэспублікі Беларусь» і фонды фінансавай падтрымкі ў рэгіёнах рэспублікі;

— рэгіянальныя цэнтры падтрымкі прадпрымальніцтва і інкубатары малога прадпрымальніцтва;

— грамадскія аб’яднанні прадпрымальнікаў (асацыяцыі, саюзы і г. д.) і інш.

Згодна з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб мясцовым кіраванні і самакіраванні ў Рэспубліцы Беларусь» ад 4 студзеня 2010 г. № 108‑З да кампетэнцый выканкамаў абласнога тэрытарыяльнага ўзроўню і Мінскага гарадскога выканкама ў частцы рэгулявання прадпрымальніцкай дзейнасці па рэгіянальнай прыналежнасці адносяцца:

— фарміраванне і ўнясенне для зацвярджэння ў мясцовыя Саветы дэпутатаў праектаў канцэпцый па пытаннях падтрымкі МСП і забеспячэнне іх рэалізацыі;

— прыняцце мер, накіраваных на развіццё суб’ектаў МСП на падведамных тэрыторыях;

— узгадненне рэжымаў працы суб’ектаў прадпрымальніцтва, якія ажыццяўляюць дзейнасць на адпаведнай тэрыторыі;

— аказанне ў рамках дзяржаўных праграм падтрымкі юрыдычным асобам і індывідуальным прадпрымальнікам;

— ажыццяўленне кантролю за мэтавым выкарыстаннем сродкаў, што выдзяляюцца з мясцовых бюджэтаў у рамках праграм дзяржаўнай падтрымкі малога прадпрымальніцтва і інш.

Савет па развіцці прадпрымальніцтва з’яўляецца пастаянна дзеючым кансультатыўным органам пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь, яго асноўная мэта — забеспячэнне эфектыўнага ўзаемадзеяння дзелавых колаў з дзяржаўнымі органамі і арганізацыямі, удзел іх прадстаўнікоў у выпрацоўцы мер па рэгуляванні прадпрымальніцкай дзейнасці, стымуляванні інвестыцый і доўгатэрміновым развіцці эканомікі краіны. У склад Савета ўваходзяць кіраўнікі (уласнікі) найбольш паспяховых прыватных прадпрыемстваў рэспублікі. Узначальвае дзейнасць Савета першы намеснік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

У адпаведнасці з Палажэннем аб Савеце, зацверджаным Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 кастрычніка 2017 г. № 370, яго асноўнымі задачамі з’яўляюцца:

— падрыхтоўка прапаноў па фарміраванні ўмоў, якія стымулююць развіццё прыватнага сектара эканомікі, удасканаленні дзейнасці дзяржаўных органаў у сферы рэгулявання прадпрымальніцкай дзейнасці і інвестыцый, эфектыўным выкарыстанні фінансавых сродкаў, што накіроўваюцца на развіццё і падтрымку прадпрымальніцтва;

— каардынацыя дзейнасці абласных (раённых) саветаў па развіцці прадпрымальніцтва;

— узгадненне праектаў заканадаўчых актаў і пастаноў Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь па пытаннях, якія адносяцца да кампетэнцыі Савета;

— накіраванне ў дзяржаўныя органы і арганізацыі прапаноў па ўдасканаленні нарматыўных прававых актаў па пытаннях, якія адносяцца да кампетэнцыі Савета, у т. л. на аснове аналізу замежнага вопыту, а таксама практыкі іх прымянення;

— узаемадзеянне з дзяржаўнымі органамі па пытаннях забеспячэння абароны ўласнасці, рэалізацыі аднолькавай практыкі прымянення заканадаўства ў сферы прадпрымальніцкай дзейнасці;

— удзел у фарміраванні арганізацыйнай, інфармацыйнай, навукова-тэхнічнай сістэм забеспячэння і падтрымкі прадпрымальніцтва;

— правядзенне мерапрыемстваў, накіраваных на папулярызацыю прагрэсіўных форм арганізацыі і ажыццяўлення прадпрымальніцкай і інвестыцыйнай дзейнасці, самарэгулявання бізнесу і павышэння яго сацыяльнай адказнасці.

Пры розных дзяржаўных органах створаны і функцыянуе 31 грамадска-кансультатыўны савет са статусам дарадчага і экспертнага органа. Дзейнасць гэтых саветаў садзейнічае аб’ектыўнаму разгляду і грамадскаму абмеркаванню праектаў нарматыўна-прававых актаў, якія распрацоўваюцца дзяржаўнымі органамі і істотна ўплываюць на прадпрымальніцкае асяроддзе, а таксама абмеркаванню праблемных пытанняў, што ўзнікаюць у ходзе ажыццяўлення прадпрымальніцкай дзейнасці, выпрацоўцы мер, што садзейнічаюць стварэнню спрыяльных умоў для развіцця МСП, развіццю прадпрымальніцкай інфраструктуры.

Грамадскія аб’яднанні прадпрымальнікаў уяўляюць сабой эфектыўную форму ўзаемадзеяння паміж прадпрымальніцкім сектарам і органамі дзяржаўнай улады. У Рэспубліцы Беларусь дзейнічаюць:

— Асацыяцыя інфраструктуры падтрымкі прадпрымальніцтва;

— Беларускі саюз прадпрымальнікаў;

— Рэспубліканская канфедэрацыя прадпрымальніцтва;

— Мінскі сталічны саюз прадпрымальнікаў і работадаўцаў;

— Канфедэрацыя лічбавага бізнесу;

— Бізнес-саюз прадпрымальнікаў і наймальнікаў імя прафесара М. С. Куняўскага і інш.

Дзейнасць усіх гэтых грамадскіх аб’яднанняў прадпрымальнікаў Беларусі накіравана:

— на сістэматычны ўдзел у рабоце дзяржаўных органаў па ўдасканаленні заканадаўства адносна стварэння спрыяльнага бізнес-асяроддзя, абароны правоў уласнасці, справядлівай сістэмы падатковага рэгулявання і стварэння прававой прасторы, якая стымулюе развіццё прадпрымальніцтва і эканамічнай дзейнасці ў цэлым;

— на развіццё сістэмы сацыяльнага партнёрства, садзейнічанне эканамічным рэформам, накіраваным на павышэнне эфектыўнасці вытворчасці, дасягненне ўстойлівага эканамічнага росту, стымуляванне эканамічнай ініцыятывы грамадзян усіх узроставых катэгорый;

— на прапаганду прадпрымальніцкай дзейнасці, аказанне арганізацыйнай, навукова-метадычнай і інфармацыйнай падтрымкі прадпрымальнікаў.

Дзяржаўная падтрымка малога і сярэдняга прадпрымальніцтва

Згодна з артыкулам 1 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб падтрымцы малога і сярэдняга прадпрымальніцтва» ад 1 ліпеня 2010 г. № 148‑З дзяржаўная падтрымка сектара МСП уяўляе сабой рэалізацыю дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі прававых, эканамічных, сацыяльных, інфармацыйных, кансультацыйных, адукацыйных, арганізацыйных і іншых мер па стварэнні спрыяльных умоў для развіцця суб’ектаў МСП і суб’ектаў адпаведнай інфраструктуры.

Дзяржава ўстанаўлівае асаблівы рэжым падаткаабкладання суб’ектаў малога і сярэдняга бізнесу, скарачае і спрашчае парадак праходжання імі адміністрацыйных працэдур, стварае ўмовы для ўдзелу прадстаўнікоў суб’ектаў МСП (асацыяцый і саюзаў) у фарміраванні дзяржаўнай палітыкі ў сферы падтрымкі прадпрымальніцтва, падрыхтоўцы праектаў нарматыўна-прававых актаў, якія рэгулююць пытанні прадпрымальніцкай дзейнасці.

Так, у чэрвені 2024 г. Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь сваёй Пастановай № 459 «Аб мерах дзяржаўнай падтрымкі малога і сярэдняга прадпрымальніцтва» зацвердзіў Палажэнне аб парадку і ўмовах (крытэрыях) прадастаўлення дзяржаўнай фінансавай падтрымкі суб’ектам малога і сярэдняга прадпрымальніцтва, суб’ектам інфраструктуры падтрымкі малога і сярэдняга прадпрымальніцтва. Гэтае Палажэнне ўрэгулявала такія важныя моманты, як прадастаўленне фінансавых сродкаў на зваротнай (аплатнай або бязвыплатнай) і незваротнай асновах, маёмасці на ўмовах дагавора лізінгу, а таксама паручыцельстваў па абавязацельствах суб’ектаў МСП і інфраструктуры падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу.

Дзяржаўная фінансавая падтрымка суб’ектаў прадпрымальніцтва можа ажыццяўляцца ў наступных формах:

— прадастаўленне фінансавых сродкаў на незваротнай бязвыплатнай аснове;

— субсідыя для кампенсацыі часткі працэнтаў за карыстанне банкаўскімі крэдытамі;

— субсідыя для кампенсацыі часткі ўзнагароды (камісіі) па банкаўскіх гарантыях і акрэдытывах;

— прадастаўленне субсідый для кампенсацыі часткі расходаў на выплату лізінгавых плацяжоў па дагаворах фінансавай арэнды (лізінгу) у частцы аплаты сумы ўзнагароджання (даходу) лізінгадаўцы, а таксама сум, якія пакрываюць інвестыцыйныя расходы лізінгадаўцы, за выключэннем уключаных у кошт прадмета лізінгу;

— субсідыі для кампенсацыі часткі расходаў, звязаных з удзелам у выставачна-кірмашовых мерапрыемствах.

Аказанне дзяржаўнай фінансавай падтрымкі суб’ектам прадпрымальніцтва і аналагічнай інфраструктуры ажыццяўляецца ў рамках рэспубліканскіх і рэгіянальных дзяржаўных праграм, накіраваных на забеспячэнне дасягнення прыярытэтаў і мэт дзяржаўнай палітыкі ў сферы сацыяльна-эканамічнага развіцця.

Вынікам выканання Дзяржаўнай праграмы «Малое і сярэдняе прадпрымальніцтва» на 2021–2025 гады будзе стварэнне канкурэнтаздольнага і адаптыўнага прадпрымальніцкага сектара нацыянальнай эканомікі, які забяспечвае хуткае тэхналагічнае абнаўленне вытворчасці, стабільную занятасць і рост якасці жыцця насельніцтва.

У рамках рэалізацыі праграмы праводзяцца мерапрыемствы па зніжэнні адміністрацыйнай нагрузкі на бізнес, цыфравізацыі дзелавых сітуацый, ажыццяўленні дыялогу паміж бізнесам і ўладай. Адносна суб’ектаў гаспадарання было прааналізавана 1,2 тыс. працэдур, частка з якіх была трансфармавана, аптымізавана або выключана. У выніку на пачатак 2025 г. засталося каля 900 адміністрацыйных працэдур. Створаны Рэестр адміністрацыйных працэдур, які мае каля 4 тыс. пастаянных карыстальнікаў.

У 2024 г. аб’ём дзяржпадтрымкі малога і сярэдняга бізнесу ў рамках дзяржаўнай праграмы склаў 18,0 млрд руб., з якіх 11,1 млн руб. — гэта сродкі рэспубліканскага бюджэту, 7,5 млн руб. — сродкі мясцовых бюджэтаў, 6,3 млн руб. — уласныя сродкі Беларускага фонду фінансавай падтрымкі прадпрымальнікаў, астатняе — сродкі найбуйнейшых беларускіх банкаў. У прыярытэце — экспартна арыентаваныя і імпартазамяшчальныя праекты, а таксама ініцыятывы, звязаныя са стварэннем новых высокатэхналагічных вытворчасцей. Меры дзяржаўнай падтрымкі садзейнічалі значнаму росту ўкладу суб’ектаў МСП у экспартны патэнцыял краіны.

Напрамкі дзейнасці Беларускага фонду фінансавай падтрымкі прадпрымальнікаў уключаюць: фінансавую і нефінансавую падтрымку МСП, а таксама лічбавую платформу МСП як інфармацыйную сістэму для цыфравізацыі бізнес-працэсаў МСП. Асноўнымі крыніцамі фандавання БФФПП выступаюць: сродкі рэспубліканскага бюджэту, сродкі ААТ «Банк развіцця» і ўласныя рэсурсы фонду. За 30 гадоў Фондам прафінансавана больш за 2,5 тыс. бізнес-праектаў, якія забяспечылі стварэнне і развіццё новых вытворчасцей, выпуск экспартна арыентаванай і імпартазамяшчальнай прадукцыі, укараненне новых тэхналогій, будаўніцтва, набыццё, рамонт і рэканструкцыю аб’ектаў нерухомай маёмасці, набыццё транспартных сродкаў, закупку камплектуючых, сыравіны, матэрыялаў і г. д.

У БФФПП суб’екты МСП могуць атрымаць пазыкі да 50 тыс. базавых велічынь на тэрмін да 10 гадоў па стаўцы ад 6,38 да 10,75 % гадавых. Пазыкі могуць накіроўвацца на набыццё асноўных сродкаў, сыравіны, матэрыялаў, нематэрыяльных актываў, аплату работ (паслуг). Таксама прадпрымальнікі могуць атрымаць лізінгавае фінансаванне ў памеры да 25 тыс. базавых велічынь па стаўцы 10,75 % гадавых. Запатрабаваным інструментам БФФПП з’яўляецца механізм паручыцельства, які дазваляе атрымаць рэсурсы да 30 тыс. базавых велічынь. Сума паручыцельства невысокая — 1,25 %.

За кошт рэсурсаў ААТ «Банк развіцця» прапануюцца наступныя фінансавыя прадукты: «Падтрымка рэгіёнаў», «Падтрымка сацыяльнага прадпрымальніцтва» (па стаўцы 7,38 % гадавых), «Прамкааперацыя» (7,5 %), «Інавацыйны» (6,38 %), «Падтрымка экалагічных праектаў» (8,38 %), «Падтрымка арганізацый вытворчай сферы» (10,75 %), «Стабілізацыйны крэдыт» (7,5 %). У якасці перспектыўных напрамкаў работы БФФПП трэба адзначыць: пакрыццё часткі капітальных затрат, аказанне фінансавай падтрымкі за кошт сродкаў мясцовых бюджэтаў.

З 2022 г. Фонд дыверсіфікуе сваю дзейнасць у галіне нефінансавай падтрымкі і стымулявання прадпрымальніцкай сферы, аказваючы садзейнічанне ў прамысловай кааперацыі буйнога, сярэдняга і малога бізнэсу. Гэтаму садзейнічае функцыянаванне агульнарэспубліканскага інфармацыйнага рэсурсу субкантрактацыі.

Важны напрамак — рэалізацыя пляцоўкі імпартазамяшчэння сумесна з Беларускай універсальнай таварнай біржай. Гэта сэрвіс пакупкі і продажу імпартазамяшчальных тавараў. На пляцоўцы ўжо зарэгістравана 29 тыс. суб’ектаў, ажыццяўляецца 400 тыс. здзелак за год.

Падтрымку суб’ектам МСП у рамках Дзяржаўнай праграмы аказвае і ААТ «Банк развіцця Рэспублікі Беларусь». Усяго за перыяд з 2021 па 2024 г. банкам было прафінансавана 9 245 бізнес-праектаў на агульную суму больш за 3,0 млрд руб. у эквіваленце, у т. л. крэдытных дагавораў і дагавораў фінансавай арэнды (лізінгу) на суму больш за 2,0 млрд руб. у эквіваленце. Найбольш запатрабаванымі былі новыя антыкрызісныя прадукты «Стабілізацыйны» і «Падтрымка экспарту». Падтрымка аказваецца на конкурснай аснове пры рэалізацыі праектаў па прыярытэтных напрамках у рамках спецыяльнай праграмы фінансавай падтрымкі суб’ектаў МСП. Прыярытэт аддаецца праектам, накіраваным на вытворчасць экспартна арыентаванай, імпартазамяшчальнай прадукцыі, на энерга- і рэсурсазберажэнне, укараненне новых тэхналогій.

У рэспубліцы створана інфраструктура падтрымкі МСП, суб’екты якой садзейнічаюць развіццю прадпрымальніцтва праз розныя механізмы падтрымкі суб’ектаў прадпрымальніцтва на ўсіх этапах іх станаўлення, дасягнення імі фінансавай самастойнасці і ў працэсе наступнага функцыянавання. Да суб’ектаў прадпрымальніцкай інфраструктуры згодна з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб падтрымцы малога і сярэдняга прадпрымальніцтва» ад 1 ліпеня 2010 г. № 148‑З адносяцца цэнтры падтрымкі прадпрымальніцтва і інкубатары малога прадпрымальніцтва.

У Беларусі дзейнічае разгалінаваная сетка суб’ектаў такой інфраструктуры (па стане на 16 кастрычніка 2025 г. — 71 цэнтр падтрымкі прадпрымальніцтва і 17 інкубатараў малога прадпрымальніцтва).

Цэнтрамі аказваюцца кансультацыі па розных пытаннях арганізацыі і ажыццяўлення прадпрымальніцкай дзейнасці, бухгалтарскія і юрыдычныя паслугі, паслугі па вядзенні кадравага ўліку, праводзяцца маркетынгавыя даследаванні, распрацоўваюцца бізнес-планы, арганізуюцца курсы, семінары, трэнінгі, стартап-мерапрыемствы, біржы дзелавых кантактаў і іншыя дзелавыя мерапрыемствы. У 2024 г. у цэнтры па розных пытаннях арганізацыі і ажыццяўлення прадпрымальніцкай дзейнасці звярнулася 71,8 тыс. чалавек. Для прадпрымальнікаў было праведзена больш за 2 тыс. тэматычных мерапрыемстваў па асновах прадпрымальніцкай дзейнасці.

Дзейнасць інкубатараў малога прадпрымальніцтва накіравана на стварэнне спрыяльных умоў для развіцця суб’ектаў малога прадпрымальніцтва, у першую чаргу інавацыйнага. Інкубатары даюць МСП у арэнду памяшканні, офіснае абсталяванне і іншую неабходную маёмасць, аказваюць інфармацыйныя, кансультацыйныя паслугі, садзейнічаюць пошуку партнёраў, атрыманню дзяржаўнай фінансавай падтрымкі і г. д. У 2024 г. плошчы памяшканняў беларускіх інкубатараў малога прадпрымальніцтва складалі 75,0 тыс. м², у т. л. плошчы рэспубліканскай формы ўласнасці — 6,9 тыс. м², камунальнай — 51,1 тыс. м², прыватнай — 17,0 тыс. м². Паслугамі інкубатараў па выдзяленні плошчаў пад офісы і вытворчасць у 2024 г. скарысталіся 598 суб’ектаў малога прадпрымальніцтва з колькасцю персаналу 3,0 тыс. чалавек. У сферы вытворчасці ажыццяўлялі дзейнасць 88 суб’ектаў, якія інкубіруюцца (15 % ад іх агульнай колькасці), у будаўніцтве — 51 (9 %), інавацыйнай дзейнасці — 27 (4 %), аказвалі паслугі — 322 (54 %), у іншых сферах дзейнасці — 110 суб’ектаў (18 %).

У Беларусі з мэтай стымулявання дзелавой ініцыятывы рэгулярна праводзяцца розныя мерапрыемствы: нацыянальны конкурс «Прадпрымальнік года», дзіцячы конкурс «Бізнес вачыма дзяцей», конкурс «Перспектыўныя беларускія брэнды», Беларускі тыдзень прадпрымальніцтва і інш. Такія мерапрыемствы садзейнічаюць папулярызацыі прадпрымальніцтва і падтрымцы і дзелавой актыўнасці грамадзян.